Maaisel wordt ingezet als innovatieve grondstof

   

 

 

Met het Interreg-project ‘GrasGoed – Natuurlijk Groen als Grondstof’ geven natuurbeheerders, bedrijven en kennisinstellingen in de grensregio Vlaanderen en Nederland de resten van natuurbeheer een tweede leven.

Bij het beheer van natte gebieden (o.a. rietland, natte graslanden, vochtige heide) wordt het maaisel vaak niet of beperkt benut. Jammer, want daar komen jaarlijks duizenden tonnen maaisel vrij. Niet alleen is het logistiek moeilijk om het maaisel uit de gebieden te verwijderen, ook maaisel storten is een dure aangelegenheid. Dit project wil die problemen oplossen door maai-, transport- en verwerkingsmachines te verbeteren, nieuwe producten te ontwikkelen en een afzetmarkt te creëren.

‘GrasGoed - Natuurlijk Groen als Grondstof’ brengt zo duurzame ketens van aanbod, inzameling, verwerking en afzet tot stand. De focus ligt hierbij op drie natuurgebieden in de grensregio met name Grenspark De Zoom-Kalmthoutse Heide, Altena-Biesbosch- Vlijmens Ven en Dommeldal-Vallei van de Zwarte Beek.

Wie neemt deel aan het project?

Binnen GrasGoed werken 12 partners samen aan oplossingen om de keten van gras naar goed vlot aan elkaar te schakelen. In Vlaanderen zijn dit Natuurpunt, Inverde, Grenspark De Zoom-Kalmthoutse Heide, Vandervelden Algemene bosbouw en Agricon. In Nederland zijn dit Vereniging Natuurmonumenten, Stichting het Noord-Brabants Landschap, Stichting Avans Hogeschool, Verschoor Groen en Recreatie, NF Fibre, Millvision en Grassa.

 Wie ondersteunt het project?

Interreg Vlaanderen-Nederland subsidieert grensoverschrijdende projecten voor slimme, groene en inclusieve groei. Het wordt gefinancierd vanuit het Europese Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO). Het project ontvangt daarnaast een belangrijke subsidie van de provincie Antwerpen alsook provincie Noord-Brabant en is momenteel nog op zoek naar aanvullende financiering voor het project. http://www.grensregio.eu/

 

 

Wie maait zal oogsten

Maaisel een tweede leven geven als duurzaam product. Dat wil GrasGoed bereiken. We brengen in drie regio’s zo veel mogelijk grasachtige biomassa bij elkaar om tot een economisch interessante hoeveelheid te komen. Daartoe verbeteren we onder meer maai-, voorbewerkings- en transportsystemen. Zo komt het maaisel beter uit de natuur en is het droog en goedkoper te vervoeren. We verbeteren ook machines die celstructuren van het gras vernietigen en scheiden in vezels, eiwitten en celsappen. Ten slotte ontwikkelen we nieuwe, regionale producten op basis van die vezels, eiwitten en celsappen. Voorbeelden daarvan zijn papier en karton, isolatiemateriaal of veenvrije potgrond uit grasvezels. Het eiwitconcentraat en het nutriëntensap proberen we verder in te zetten als veevoer of bodemverbeteraar.

Van gras, via goed, naar beter - Resultaten halfweg het project

Het project loopt intussen anderhalf jaar en er werden al heel wat resultaten geboekt. Afgelopen periode kregen we een beeld van de soorten en hoeveelheden reststromen die vrijkomen in de projectgebieden (Grenspark De Zoom-Kalmthoutse Heide, Altena-Biesbosch en Vlijmens Ven, Dommeldal en Vallei van de Zwarte Beek). De bevindingen werden samen gebracht in een uitgebreid rapport en in kaart gebracht. Van verschillende soorten natuurgras (o.a. witbol, éénjarig riet, zegges, pitrus en lidrus) werden kuilen aangelegd. Met die kuilen kan het gras voor langere tijd bewaard blijven en is het heel het jaar beschikbaar voor experimenten. Zo verwerkten we al ingekuild gras tot vezels. Die vezels worden in producten verwerkt. Een mobiele grasraffinagemachine scheidde voor het eerst op terrein vers natuurmaaisel in vezels, eiwitten en restsappen. Zowel van (ingekuild en vers) gras als van grasvezels werden stalen genomen. We onderzochten of ze bruikbaar waren in potentiële eindproducten. Voor een aantal producten als papier, karton en isolatiematten waren de eerste resultaten veelbelovend. Voor andere producten als kattenbakkorrels en bodemverbeteraar/potgrond staat het verwerkingsproces nog niet helemaal op punt. De komende periode werken we hier verder aan. Op basis van de eerste testen gaan we aan de slag met het aanpassen en verfijnen van de verwerkingsinstallaties en starten we volgend maaiseizoen met een nieuwe reeks testen. De voorbije periode werden 8 potentiële biogebaseerde eindproducten geselecteerd en hebben we voor elk product een haalbaarheidsstudie uitgevoerd. Vervolgens werden op basis daarvan 4 producten gekozen waar we ons binnen GrasGoed verder op zullen richten, met name papier, turfvrije potgrond en bodemverbeteraar, veevoeder en isolatiematten. Voor deze producten zullen komende periode businesscases en marketingplannen worden ontwikkeld. Tot slot organiseerden we diverse expertmeetings. Een eerste in mei 2017 over de logistieke uitdagingen binnen de keten van gras naar goed. Deze meeting bracht een heleboel nieuwe inzichten en enkele maanden later voerden we de eerste praktijktesten met aangepaste maai- en opraapmachines op rupsen uit dankzij die inzichten. Daarbij werd 15 hectare nat tot zeer nat grasland op veenbodem gemaaid en afgevoerd in natuurgebied Vallei van de Zwarte Beek. We onderzochten of dit snel en efficiënt kon zonder de bodem en de natuur te beschadigen. Op basis van die resultaten zullen er dit voorjaar aangepaste maai- en opraapmachines ontwikkeld worden en gaan we ons ook verder richten op transport en overslag(locaties). In een tweede expertmeeting (mini-symposium) stelden we de eerste resultaten binnen het project aan een breed publiek voor. De deelnemers kregen zo inzicht over de hoeveelheid en kwaliteit van het natuurgras, de wetgeving rondom verwerking en toepassing en de mogelijkheden voor verwerking.

 Rol van Vandervelden Algemene bosbouw bvba

Vandervelden is een vooruitstrevend bosbouwbedrijf dat onder meer bos omvormt tot waardevolle graslanden en heidelandschappen laat heropleven. Bij die werken ontstaan restmaterialen, die we op een milieuvriendelijke en duurzame manier proberen te hergebruiken. Hout dat vrij komt wanneer een stuk bos wordt omgezet naar grasland gaat bijvoorbeeld als grondstof naar de houtindustrie. Bodems die we afschrapen om een schrale heidegrond te krijgen dienen als basis voor bodemverbeteraar of potgrond. Binnen GrasGoed- Natuurlijk Groen als Grondstof zoeken we ook een manier om maaisel dat we afvoeren te hergebruiken als grondstof. In het GrasGoed-project zal Vandervelden zijn expertise delen om nieuwe werkwijzen en machines te ontwikkelen en te verbeteren. Onze focus ligt daarbij op het transport van het maaisel van de natuurgebieden naar de verwerker. Het maaisel moet op een efficiënte en milieubewuste manier bij de verwerker geraken. Daarvoor is een machine nodig die op natte en ruige terreinen kan maaien. Daarnaast moet een machine het gras zodanig bewerken dat het in de juiste vorm bij de verwerker afgeleverd wordt.

Groei met ons mee

Ook voor jou kan er binnen GrasGoed een plaats zijn. Met maaisel kunnen ontzettend veel producten ontwikkeld worden, maar de markt is nog nieuw. Samen met ontwikkelaars van biobased producten willen we de markt graag meer en beter ontsluiten. Bedrijven en instellingen die duurzaam en maatschappelijk willen opereren nodigen we uit om samen te bekijken hoe dit mogelijk is met inzet van nieuwe biobased producten. We organiseren ook regelmatig demonstraties en expertmeetings waar je aan kan deelnemen.

Meer informatie op www.grasgoed.eu

Schrijf je hier in voor de GrasGoed nieuwsbrief.

Vind GrasGoed op Facebook, LinkedIn of Flickr.